مایکوتوکسین‌ها در آبزی‌پروری: اهمیت کاهش خطر مایکوتوکسین‌ها

مایکوتوکسین¬ها
خوراک

آبزی­ پروری، سریع­ترین رشد را در صنعت تولید مواد غذایی در جهان دارد. به دلیل وجود نگرانی در رابطه با پایداری تولید، نیاز به جایگزینی پودر ماهی با پروتئینی گیاهی ضروری­تر می­شود. با این حال، ترکیبات گیاهی اغلب با مایکوتوکسین‌ها آلوده می‌شوند و خطرات سلامتی ماهی را افزایش می‌دهند. ترکیبات گیاهی در رژیم غذایی آبزیان پرورشی تجاری شامل ذرت، کنجاله سویا و غلات مختلف است که هر کدام منبع بالقوه­ای از مایکوتوکسین­ها هستند.

مایکوتوکسین‌ها در خوراک آبزیان مشکلی گسترده هستند

تغذیه ماهی با خوراک آلوده به مایکوتوکسین یک مشکل جدی، به ویژه در مناطق گرمسیری و کشورهای در حال توسعه است. در این کشورها یعنی جایی که خود کشاورزان اغلب غذای ماهی را در شرایط نامناسب تهیه و ذخیره سازی می‌کنند، مایکوتوکسین ها مشکلی غیر قابل چشم­پوشی است. علاوه بر تأثیر مایکوتوکسین­ها بر سلامت ماهی، برخی از آنها می‌توانند در بافت ماهی انباشته شوند و در نتیجه خطر ایمنی غذایی احتمالی را برای مصرف کننده به همراه داشته باشند.

اخیرا در مورد آلودگی خوراک آبزیان به مایکوتوکسین DON که توسط بیش از 50 گونه قارچ فوزاریوم تولید می­شود و عمدتاً محصولاتی مانند گندم و ذرت را قبل از برداشت آلوده می­کند، بررسی­هایی صورت گرفته است. قارچ­های فوزاریوم طیف وسیعی از مایکوتوکسین­ها مانند فومونیسین­ها و تریکوتسن­ها را تولید می­کنند که به شدت با اثرات سمی مزمن و کشنده در حیوانات و انسان­ها مرتبط است. همچنین با تولید زیرالنون بر باروری بسیاری از گونه­های جانوری از جمله گونه­های آبزی مانند ماهی و میگو تاثیر می­گذارد.

مایکوتوکسین¬ها

تأثیر مایکوتوکسین‌ها به عوامل مختلفی بستگی دارد که عبارتند از:

نوع و مقدار مایکوتوکسین­ها در خوراک، سطح تغذیه  و مدت زمان قرار گرفتن آبزی در معرض مایکو­توکسین­ها

رایج‌ترین مشکلات مرتبط با وجود مایکوتوکسین‌ها در خوراک آبزیان عبارتند از:

  • کاهش عملکرد رشد
  • سرکوب سیستم ایمنی
  • افزایش مرگ و میر

تاثیر DON (دئوکسی نیوالنول) بر سد گوارشی

مطالعات قبلی در پستانداران کاهش رشد و استفاده از مواد مغذی، سرکوب سیستم ایمنی، تنش اکسیداتیو و آسیب به اندام­ها در اثر مصرف جیره­های غذایی آلوده به DON را نشان داده­اند. دستگاه گوارش اولین مانع در برابر آلاینده­های خوراکی مانند DON است؛ اما مطالعات کمی بر روی اثرات DON بر دستگاه گوارش آبزیان انجام شده است. مطالعات نشان داده که سطوح دئوکسی نیوالنول 5/0و 1 ppm در جیره به طور قابل توجهی وزن بدن و سرعت رشد را در میگوی سفید کاهش می­دهد، در حالی که اثری بر ضریب تبدیل غذایی و درصد بقا ندارد. مطالعه­ی دیگری بر روی ماهی­ها نشان داد که ماهی قزل­آلا حساسیت خوراکی شدیدی نسبت به DON دارد، همچنین وقتی غلظت DON در جیره قزل­آلا از 1 به 13 ppm افزایش یافت، مصرف خوراک و در نتیجه رشد و بازده خوراک کاهش یافت. درمطالعه دیگری مشاهده شد که افزایش وزن، مصرف خوراک و راندمان خوراک ماهی قزل­آلا با افزایش سطح DON در جیره‌ها،  به‌طور معنی‌داری کاهش یافت. تغییرات هیستوپاتولوژیک قابل توجهی در کبد و روده با افزایش سطح DON در رژیم غذایی نیز گزارش شد. جیره ماهی آزاد اقیانوس اطلس با 7/3 میلی گرم بر کیلوگرم DON منجر به کاهش 20 درصدی در مصرف خوراک، 18 درصد افزایش در FCR و کاهش 31 درصدی در نرخ رشد ویژه شد.  DON با آسیب به عملکرد میتوکندری، از طریق انتشار بیش از حد رادیکال‌های آزاد، از جمله گونه‌های فعال اکسیژن (ROS) که پراکسیداسیون لیپیدی را القا می‌کنند و یا فعالیت آنزیم آنتی‌اکسیدانی را کاهش می‌دهد، باعث استرس اکسیداتیو در سلول‌ها می‌شود. سلول‌های در حال تکثیر با گردش پروتئین بالا، مانند سلول‌های ایمنی، سلول‌های کبدی و سلول‌های اپیتلیال دستگاه گوارش، عمدتاً تحت تأثیر DON قرار می­گیرند.

چگونه می‌توانیم آبزیان را در برابر اثرات مایکوتوکسین‌ها محافظت کنیم؟

در حال حاضر، یکی از موثرترین و رایج ترین رویکردها، معرفی افزودنی­های خوراکی برای کاهش اثرات سمی سموم قارچی در آبزیان است. مطالعات نشان میدهد، افزودن ترکیبات دیواره مخمر به جیره­های آلوده به DON، عملکرد رشد را به طور قابل توجهی بهبود داده و پاسخ ایمنی و سلامت روده را افزایش می‌دهد.

    مقالات مرتبط

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.